Mediantrop

object349757056

Mediantrop broj 13

Dragomir Zupanc – ONO ŠTO NISMO ZABORAVILI IZ SLOVENAČKE KINEMATOGRAFIJE (II), Ples na kiši

JEDAN POGLED NA SLOVENIJU

Dragomir ZupancDragomir ZupancUmetnost pokretnih slika, koja se uselila u našu prošlost i zauzela ravnopravno mesto sa stvarnim životnim uspomena. Sećanja na filmove, istovremeno je i sećanje na doba u kome smo tada rasli i stasavali. Koliko je samo Vesna, dobilo ime po glavnoj junakinji filmskog hita Františeka Čapa, relaksirajućoj komediji o mladim maturantima, prvog ostvarenja tog žanra u slovenačkoj, pa i jugoslovenskoj kinematografiji.

Pa Kekec, dečak koji pobeđuje planinskog diva, u filmu Jožeta Galea! Koliko je mališana dobilo trajno taj nadimak, koliko živih uspomena na filmskog junaka Kekeca. Ta dva filma, snimljena na samom početku stvaranja slovenačke kinematografije, otvorili su put plejadi filmskih stvaralaca, reditelja, glumaca, filmskih radnika i ostvarili opus prepoznatljiv i respektabilan kako na bivšoj Ju tako i na evropskoj filmskoj sceni.

Tu su provokativni eksperimentator Boštjan Hladnik (Maskarada, Ples na kiši), alternativac i organski sineasta Karpo Godina (Crveni bugi, Splav meduza), slikar socijalnog stanja Jože Babič (Po istom putu se ne vraćaj), majstor za urbani milje Jane Kavčič (Sreća na uzici), okrenuti problemima adoloscencije Jože Bevc (Mangupi) i Tugo Štiglic (Leto u školjci), ali pre svih doajen i najplodniji slovenački filmski autor Matjaž Klopčič (Cveće u jesen, Priča koje nema, Moj otac socijalistički kulak). U izbor preko deset filmova koji zastupaju slovenačku kinematografije uvrštena su i dva ostvarenja Živojina Pavlovića: Let mrtve ptice i Doviđenja u sledećem ratu.

Pogled na slovenački film je istovremeno i uvid u jedno vreme. To su hronike sa događajima i likovima nama prepoznatljivim i bliskim uprkos jezičkoj različitosti, jer su slične naravi i sudbine, koje karakterišu i objedinjuju našu zajedničku prošlost.

 

PLES NA KIŠI (Ples v dežju)
Režija: Boštjan Hladnik
 

Plakat filma 'Ples na kiši'Plakat filma 'Ples na kiši'Prvi direktan kontakt sa francuskim Novim talasom sa prostora Jugoslavije početkom šesdesetih imao je diplomac Ljubljanske filmske škole Boštjan Hladnik. Boravio je tri godine u Parizu, asistirao Klodu Šabrolu, neposredno pratio nastajanje Godarovih i Trifoovih ranih filmova. To iskustvo se trajno odrazilo na stvaralaštvo ovog reditelja, proglašenog za pionira slovenačkog modernističkog filma. Ples na kiši, Hladnikov debitantski film, snimljan prema prozi Dominika Smolea: Crni dani i beli dan. Premijerno je prikazan 1961 godine, izmenio je percepciju o tadašnjem slovenačkom filmu, iznenadio čak i francuske filmske delatnike.

Ekspresionistički prizori ulica, dokumentaristički zabeležena noćna atmosfera gostionica i barova, promašena veza između neostvarenog slikara koga igra Miha Baloh i glumice na zalasku karijere, fenomenalna rola Duše Počkaj, sve zaliveno šumom kiše, kao pred potop mokre Ljubljane, snimljene kao Beč u Ridovom Trećem čoveku.

Boštjan HladnikBoštjan HladnikImpozantna grupa talentovanih ali i već priznatih umetnika sarađivalo je na Hladnikovom filmu. Snimatelj Žaro Tršar, scenograf Niko Matul, montažer Klea Harisiadis, glumci Ali Rener, Rado Nekrst, Mojca Platner i Franci Jež. Bogato obrađenu tonsku špaltu upotpunio je za ono vreme najplodniji pisac filmske muzike u Jugoslovenskim razmerama, Bojan Adamič.

To je ujedno prvi eksperimentalni film koji je propraćen profesionalnom produkcijom pod voćstvom direktora filma Dušana Povha, predstavlja prekretnicu za alternativu koja je bila zapretena u amaterski film i bila vidljiva samo po kino klubovima Zagreba, Ljubljane i Beograda.

Eksperimentisanje sa žanrovima, erotikom i specifičnim humorom nastavio je i kroz filmove: Maskarada, Kada dođe Lav, Sunčani krik, Ubij me nežno. U jednom, Peščani zamak, glavne uloge je poverio tada apslolutnom Yu filmskom paru br. 1, Mileni Dravić i Ljubiši Samardžiću. Posle filma Bele trave, zabranjenog zbog sknavljenja, Hrista prikazanog u farmerkama, odlazi u Nemačku. Tamo nastavlja karijeru kao reditelj porno filmova.

Insert iz filma 'Ples na kiši'Insert iz filma 'Ples na kiši'Ples na kiši je prethodio za čitave tri godine filmskim autorima koji su ustanovili Novi jugoslovenski film i debitovali na Pulskom festivalu 1965. Uticao je na atmosferu beznađa i promašenosti koja je odlikovala filmove Živojina Pavlovića, pomogao u razvijanju nekonvencionalne montaže u filmovima Dušana Makavejeva, otvorio put ka poetici intimnog filma Aleksandru Petroviću, koji je za glavnog junaka svog debitantskog filma Dvoje angažovao Hladnikovog glumca Mihu Baloha. Pa i slovenački filmski stvaraoci srednje i mlađe generacije Karpo Godina, Jan Cvitkovič, France Slak, Vlado Škafer i dr. izašli su iz šinjela neprevaziđenog erotomana i egzibicioniste Boštjana Hladnika.

Filmski kritičari su proglasili film Ples na kiši najznačajnijim filmom dvadesetog veka u Sloveniji.